Zalew Szczeciński - unieważnienie satelitarne Landsat
Zalew Szczeciński (niem. Stettiner Haff również Oderhaff tudzież Pommersches Haff) – część systemu wodnego estuarium Odry; powódź u ujścia Odry, Wkry i Piany ponad Morzem Bałtyckim. Przez obszar wodny przebiega ogrodzenie polsko-niemiecka.
Zalew odizolowany jest od Zatoki Pomorskiej wyspami Uznam i Wolin. Równoczesny z morzem cieśninami: Peenestrom na zachodzie, Świną między Uznamem a Wolinem i Dziwną na wschodzie. Umowną południową granicą zalewu jest ostrów Chełminek, utworzona po wybagrowaniu mielizny u ujścia Odry.
Spis treści
- 1 Dane podstawowe
- 2 Powstanie
- 3 Zasolenie
- 4 Zjawiska lodowe
- 5 Dorzecze
- 6 Tory wodny
- 7 Polskie miejscowości, porty i kąpieliska powyżej Zalewem Szczecińskim
- 8 Niemieckie miejscowości ponad Zalewem Szczecińskim
- 9 Obszary chronione
- 10 Roślina i fauna
- 11 Bibliografia
- 12 Zobacz też
- 13 Linki zewnętrzne
//
Dane podstawowe
Powierzchnia z cieśninami to 911,8 km², z czego 50,1% (457,3 km²) leży na okręg Lokalny, bez cieśnin - 687 km². Potop Szczeciński jest największym zbiornikiem wodnym Nasz. Maksymalna głębokość wynosi 10 m na torze wodnym Szczecin-Świnoujście, przeciętna 3,8 m. Średnia gorączka Zalewu w okresie letnim (sierpień) wynosi ok. 20°C a zimą (luty) ok. 1°C. W okresie od czerwca do ostatnich dni sierpnia na wodach Zalewu odnotowuje się przewagę wiatrów z kierunków N, NW, NE o sile nie przekraczającej 4-5°B. Potop jest dobrym terenem uprawiania różnego rodzaju sportów wodnych, przede wszystkim żeglarstwa a rybołówstwa.
W Zalewie Szczecińskim wyróżnia się Zbity Potop na zachodzie i Mocarny Potop na wschodzie tudzież podrzędne zatoki i zalewy o charakterze jezior. Największe: Powódź Kamieński w dolnym odcinku Paradoksalny, Zatoka Skoszewska u wejścia do Paradoksalny, Roztoka Odrzańska w ujściu Odry, Jezioro Nowowarpieńskie wcięte w brzegi południowe i Jezioro Wicko Wielkie wcięte w kraj wyspy Wolin u wejścia do starej Świny. Do Małego Zalewu (w Niemczech) uchodzą rzeki Wkra (Uecker) i Zarow, do Wielkiego Zalewu - Odra z Gowienicą.
Powstanie
Około 20 000 lat temu, przy grubą warstwą lodu (3000 m) zaczęły wstawać dalekie początki dzisiejszego krajobrazu Zalewu Szczecińskiego i jego okolic. Kiedy okres lodowcowa miała się ku końcowi topniejące masy lodu zamieniały się w wielkie pra-rzeki, budujące wobec lodem swoje pra-koryta. Z lodu wytapiały się osady, powstawały z nich morenowe wzgórza dzisiejszego Wolina i Uznamu. Wszak coraz 8 tys. lat temu nie było Zalewu Szczecińskiego, całkowity powierzchnia był lądem oddalonym od ówczesnego morza o powyżej 100 km. Odra prowadziła swoje wody przez płaską dolinę prowadzącą wieloma kanałami, których szlaków do teraz nie udało się w pełni odtworzyć. Ranga morza był poniższy chociażby o 30 metrów, natomiast ok. 6 tysięcy lat temu zaczął się jak grom z jasnego nieba wywieszać. Morskie wody w czasie wielce gwałtownych i długotrwałych sztormów wdarły się w dureń lądu, zalewając na dole położone tereny. Na krótko zupełny Potop Szczeciński stał się otwartą zatoką z lądowymi przyczółkami morenowych wzgórz. Od tego momentu pejzaż kształtowały żywioły morza: fale, owszem gdy obecnie atakowały obrębek wymywając tysiące brzmienie materiału, prąd nadmorski niósł je i odkładał czasochłonnie budując piaszczyste i żwirowe plaże, z których wiatr porywając błahy piach formował wydmy. I właśnie wokół 5 tys. lat temu pasemko lądu odcięło wody zatoki od otwartego morza. Powstał Potop Szczeciński
Zasolenie
Wody zalewu są nieco zasolone (0,5-2,0 prom.) z racji utrudnionego dopływu wód morskich przez wąskie cieśniny natomiast dużego dopływu z rzek (typowy jednoroczny odpływ Odry 16,3 km³). Zasolenie wzrasta zimą obok przewadze wiatrów północnych i północno-zachodnich, które wtłaczają wodę słoną.
Zjawiska lodowe
Zjawiska lodowe na akwenie występują od połowy grudnia do połowy marca.
Dorzecze
Ten drobny część powierzchni kraju (0,15%) przyjmuje wody z całego dorzecza Odry, alias z wokół 1/3 powierzchni kraju (rzecz jasna ze 118 861 km²). Skutki jakiejkolwiek katastrofy ekologicznej na tej rzece mogą być odczuwalne właśnie ponad Zalewem. Znikome zasolenie powoduje, iż przybrzeżny pejzaż częściej przypomina obrębek jeziora, aniżeli morza (wedle prawa morza są to morskie wody wewnętrzne Polski).
Dorzecze Zalewu Szczecińskiego obejmuje 12 109 km², z czego w granicach Krajowy znajduje się 2467 km². Stanowią je niewielkie rzeki (m.in. Ina, Gowienica, Wołczenica). Dorzecze to oraz internet kanałów pochodzących z czasów, jak dogłębnie zaczęto modyfikować pejzaż na rolniczy.
Szyny wodny
Od ujścia Odry do Kanału Piastowskiego (przekop przez Uznam do środkowej Świny) przebiega przez Powódź Szczeciński droga żelazna hydrologiczny Szczecin-Świnoujście. Rozciągłość odcinka toru prowadzącego przez Powódź wynosi 19,5 km, głębokość 10 m. Wytyczony został poniżej dekadencja XIX w. Pogłębiony i nastroszony w XX w. Umożliwia on pływanie statkom morskim ze Świnoujścia do Włosie. Tory w charakterze część ważnej kosztowny morskiej wymaga stałej kontroli i pogłębiania, a w okresie zlodzenia dozorowania przez lodołamacze.
Polskie miejscowości, porty i kąpieliska ponad Zalewem Szczecińskim
Miasta:
- Świnoujście
- Wolin
- Nowe Warpno
Wsie:
- Trzebież
- Brzózki
- Kopice
- Czarnocin
- Skoszewo
- Płocin
- Sułomino
Porty:
- Trzebież
- Stepnica (Roztoka Odrzańska)
- Nowe Warpno
- Wolin) (w rejonie Zalewu Szczecińskiego, Dziwna)
Kąpieliska:
- Trzebież
- Nowe Warpno
Niemieckie miejscowości powyżej Zalewem Szczecińskim
Miasta:
- Ueckermünde (Wkryujście)
- Usedom
Wsie:
- Altwarp
- Vogelsang-Warsin
- Garz (Uznam)
- Kamminke
Obszary chronione
- Woliński Skwer Narodowy
- obszary Charakter 2000: Ujście Odry i Potop Szczeciński PLH320018, Wolin i Uznam PLH320019, Potop Szczeciński PLB320009,
- rezerwaty przyrody: rezerwat przyrody Czarnocin, rezerwat przyrody Białodrzew Kopicki.
- użytek ulegający biodegradacji: używanie nieszkodliwy Łysa Wyspa,
- inne: Karsiborska Kępa i Wyspy Bielawka (społeczne rezerwaty OTOP), Zieleniec Natury Zalewu Szczecińskiego (socjalny powierzchnia zabezpieczony Stowarzyszenia na Przedmiot Wybrzeża).
Roślina i fauna
Ryby
Cały Powódź Szczeciński jest najprawdopodobniej najbogatszym w gatunki łowiskiem w naszym kraju. Występują tu w pewnym sensie wszystkie gatunki ryb karpiowatych, spotykanych w wodach polskich. Bogactwa dopełniają takie drapieżniki, podczas gdy: okoń, sandacz, cukierek miętowy, sum, szczupak i łosoś i troć wędrowna. Jest dozwolone tu spotykać i rzadsze gatunki, kiedy sieja wędrowna, aloza, certa azali inna, rzadka przedstawicielka rodziny karpiowatych - ciosa, przypominająca pokrojem ciała tropikalne ryby latające. Co prawdziwość, równie gdy i w innych wodach naszego kraju, złowienie przyzwoitej wielkości węgorza jest raz po raz trudniejsze, to potem należałoby próbować tu szczęścia, tym z większym natężeniem, iż możemy spodziewać się na rekordowych rozmiarów miętusa. Potop Szczeciński to równolegle olbrzymie tarlisko, gdy i krańcowo żyzne żerowisko ryb.
Ptaki
Zalew Szczeciński jest ważnym zbiornikiem wodnym na europejskich szlakach i trasach wędrówek ptaków. W tym momencie w lipcu i sierpniu powyżej Zalewem Szczecińskim pokazują się stada migrujących rybitw rzecznych, rybitw czarnych i czajek. Jesienią w ogromnych kluczach przelatują gęsi i żurawie. Na wodzie żerują perkozy dwuczube, nurogęsi, bielaczki, ogorzałki, czernice, głowienki, gągoły, krzyżówki, krakwy i kormorany. Stada tych ptaków mogą sądzić poniekąd do 250 tys. osobników. W niektórych miejscach ponad Zalewem znajdują się noclegowiska kilkutysięcznych stad gęsi zbożowych i białoczelnych natomiast mniejszych stad mew (siodłatej, srebrzystej, pospolitej i śmieszki), a największe z nich liczyło wokół 100 tys. ptaków. Niezapomnianych wrażeń dostarczają powietrzne ewolucje wielotysięcznych stad szpaków, przed zapadną w trzcinowiska na nocleg.
Zimą podczas gdy Powódź jest skuty lodem ptaki możemy spoglądać na oparzeliskach i na torze wodnym, dokąd lód jest pokruszony przez przepływające statki. Najliczniejsze stada tworzą w tamtym miejscu nurogęsi, bielaczki, ogorzałki, głowienki i czernice. W okresie zim Potop stanowi bazę pokarmową na rzecz bielika. Ryby ogłuszone albo zabite śrubami przepływających statków, przyciągają liczne bieliki. Zdarza się, iż na jednym drzewie upamiętnić jest dozwolone 50 bielików, a czasem wolno je spoglądać w stadkach liczących od 5 do 20 osobników pod ręką upolowanej zdobyczy czy też padlinie.
Bibliografia
Wybrzeże 1. Od Świnoujścia do Mrzeżyna, Konkretny informator około Lokalny Bielsko-Biała 1998 , Ogłoszenie II, Paskal, ISBN 83-87037-84-2
Wielka encyklopedia PWN t. 26, Starnawski - śliwy, red. nacz. Jan Wojnowski. Syreni gród, Wydaw. Naukowe PWN, 2005. ISBN 83-01-14347-9
Zalew Szczeciński - środowiskowe dar współczesnej sedymentacji lagunowej, Andrzej Osadczuk, Oficyna Naukowe Uniwersytetu Szczecińskiego, 2004, ISBN 83-7241-436-X
Zobacz też
- Tor hydrologiczny Szczecin - Świnoujście
- Peenestrom
Linki zewnętrzne
- www.zalew-szczecinski.pl
